ساسانى مىدانند . در زمان ياقوت روستاى اين تسو خراب ولى آثار آن باقى بوده ، گويد فاصله آن تا بغداد يك فرسخ است . اين منطقه در زمان ساسانيان و پيش از آنكه منصور شهر مدينة السلام را ، كه بعدها به نام همين منطقه بغداد خوانده شد ، بسازد محلى آباد و پرسكنه بوده . و در همين محل كلواذا ماهى يك بار روزهاى سه‌شنبه بازارى برپا مىشده كه مردم دو تسوى بغداد و كلواذا در آنجا به خريد و فروش مىپرداخته‌اند . اين بازار در كتابهاى عربى به نام « سوق الثلاثا » خوانده شده يعنى سه‌شنبه بازار ، و از قديم هم بسيار معروف بوده « 1 » . چون كلواذا هم مانند نهر بوق محلى آباد و پرسبزه و پردرخت و محل تفريح و تفرج بوده نام آن در اشعار عرب و به خصوص در اشعار شاعران خوش‌گذران بىپروا مانند ابو نواس و مطيع بن اياس و ديگران برده شده ، و تنى چند از علماى نحو و فقه و از نويسندگان هم بدانجا منسوبند « 2 » . و از جمله نزهتگاههاى آنجا محلى بوده كه آن را در عربى « قبة الفرك » خوانده‌اند كه ذكر آن‌هم مانند كلواذا در اشعار ابو نواس و ديگران آمده : « 3 » فرك روستايى بوده نزديك كلواذا و جزء همين تسو به شمار مىرفته ، تسوى كلواذا هم مانند تسوى نهر بوق از شاخه‌هاى نهروان كه در اين قسمت به القاطول الكسروى معروف بوده آبيارى مىشده « 4 » . اين تسو داراى سه روستا و سى و چهار خرمن‌گاه و خراج آن هزار و ششصد

--> ( 1 ) . ياقوت 3 / 193 ، و دليل خارطة بغداد ، ص 34 . ( 2 ) . ياقوت 4 / 301 - 302 . ( 3 ) . نمونهء اين اشعار را ، در معجم البلدان ، 4 / 34 و 3 / 882 و 4 / 133 و مراصد الاطلاع 4 / 34 خواهيد يافت . ( 4 ) . روستاهاى شرق بغداد و بلكه خود بغداد هم آن قسمت كه در شرق دجله گسترش يافته بوده گسترش يافته بود همگى از آبراههايى كه از نهروان و ديالى ( تامرا ) جدا شده بودند مشروب مىشدند نه از دجله ، زيرا آب دجله به اين قسمت سوار نمىشده . دو نهر اصلى كه اين بخش را مشروب مىساخته‌اند يكى « نهر خالص » و ديگرى « نهربين » بوده ، اين دو نهر هردو از ساحل راست نهروان بزرگ جدا مىشدند ، نواحى شمالى اين منطقه از شاخه‌هاى متعدد نهر خالص و نواحى جنوبى هم از شاخه‌هاى متعدد نهر موسى كه آن هم از شاخه‌هاى نهربين بوده مشروب مىشدند . رى سامرا ، ج 2 ، ص 368 »